محلاتی که بلعیده میشوند؛ نگاهی به وضعیت محلات بیرون از باروی تاریخی یزد
در برخی از شهرهای تاریخی ایران کالبد شهر متشکل از کهندژ، شارستان و بیرونهها (ربض) است. این وضعیت تا اوایل قرن چهارده شمسی در شهرهایی چون میبد، یزد و حتی تهران قابل مشاهده بود. با گسترش شهرها در بیرون از محدودۀ حصار که در برخی با برچیدن حصار نیز همراه بوده آرام آرام بیرونههای شهر […]
نگاهی بر فضای شهری حکایت گنبد سرخ در منظومۀ هفتپیکر
مقدمه: نظامی گنجوی را نمیتوان تنها یک شاعر دانست، بلکه وی حکیم و متفکری است که در پی ساختن جامعۀ آرمانی خویش است و در این راه تمامی ابعاد وجودی انسان، حیات فردی و جمعی وی، تعامل اجتماعی و صفات معنویاش را به تصویر میکشد. منظومۀ هفتپیکر از نظر ترتیب زمانی چهارمین منظومۀ نظامی و […]
چگونه حضور افغانها در پارکهای تهران را «سیاه» خوانش نکنیم؟
در تاریخ ۲۴ مرداد ۱۴۰۰ نیروهای نظامی طالبان در یک پیشروی تند و غیرقابلانتظار توانستند کابل را اشغال کنند و پرچم جمهوری اسلامی افغانستان را پایین بکشند و آغاز حکومت دولت امارت اسلامی را اعلام کنند. تاریخ سیاسی افغانستان خیلی زود دوباره تکرار شد و مردمان این کشور، حتی اگر سواد خواندن تاریخ هم نداشتند، […]
معماری، ذهنیت و آگاهی
ایدههایی دربارۀ نسبت میان ذهنیت و معماری به عنوان مقدمهای برای تبیین نسبت میان اندیشه و معماری احتمالاً بسیاری از افراد این تجربه را از سر گذراندهاند که در مواجهه با یک اثر معماری مات و مبهوت شوند. شاید بتوان گفت چنین تجربهای مستقل از عمقی که با معماری سر و کار داشتهاند، از پیش […]
رقابت نفسگیر فالوده و قهوه؛ روایتی از کافههای فسا
رقابت نفسگیر فالوده و قهوه؛ روایتی از کافههای فسا کافههای تهران «مسلماً مردم برای نوشیدن یک فنجان قهوه به کافیشاپ نمیروند».[1] علل پیدا و پنهان دیگری برای این تصمیم وجود دارد که شال و کلاه کنی و پس از طی مسیری کم یا زیاد، در کافهای بنشینی و تنها یا با دوستان، یک فنجان قهوه […]
معمارعلی ایرانیها؛ عجمعلی عثمانیها
هنر و معماری همیشه به صورت درونزا متولد نشده است. گاه این تولد به صورت برونزا بوده است و به دلیل عوامل مختلفی مانند انتشار اثر در مکانی بیرون از زادگاهشان، مهاجرت هنرمندان یا تربیت شاگردان از سوی هنرمندان و مهاجرت آنان به سرزمین های خود و نشر دادن هنری که پیشتر در آن جا […]
مروری بر شمایلشناسی؛ به عنوان ابزاری مستعد برای معناسازی از لایههای درونی معماری
مقدمه گفتوگو میان گذشته و حال تاریخ، به معنایی که امروز از آن یاد میکنیم و مینویسیم، و همچنین به هر شکلی که در سابقۀ نگارش آن در میان مورخان و مراجعانش حضور داشته، گفتوگویی است میان آنچه رخ داده است و آنچه در جریان است یا قرار است رخ دهد. اهمیت این گفتوگو در […]
فضاهای شهری گمشده؛ پشتبامهای قاجاری
شبی از شبهای اسفندماه، در مقابل درگاه یکی از همسایهها، بساط سور و سات عروسی برپا شد؛ از همان بساطهایی که آخر عروسی و بعد از تالار، در مقابل خانۀ پدری داماد برپا میشود و شور و نشاطی به کوچه، بخشی کوچکی از شهر، میدهد. به روی بالکن رفتم تا شاهد ناخواندۀ بساط باشم. به […]
هزار قلعه صعب و هزار شارستان
تاریخنگاران و پژوهشگران معماری ایران تاکنون به روشهای گوناگون بناهای تاریخی را بررسیدهاند؛ گاه به صورت سبکی یا دورهای و گاه از دریچه کارکردی و به تفکیک بنا. اما دستهای از بناها در اکثر این پژوهشها مغفول مانده، گویی پژوهشگران نمیدانند آنها وجود دارند یا وجودشان، تاریخگذاری و بررسی آن برایشان نامفهوم و ناملموس است. […]