سنت معماری ماوراءالنهر از فروپاشی سامانیان تا ظهور تیمور (1)
سنت معماری ماوراءالنهر پس از اسلام با رویکارآمدن سامانیان وارد مرحلۀ تازهای شد. دورهای که چندی از بناهای آن برجای مانده. آرامگاه سامانیان و مقبره عربعطا یادگاران این دوران در ماوراءالنهر هستند که هم در تاریخ معماری ایران مهم و تاثیرگذار بودند و هم طلیعۀ یک سنت معماری قوی در آن منطقه بودند. با ضعف […]
گذشته چراغ راه آینده یا باری بر دوش آیندگان؟
گذشته و تاریخ در گفتمان ما عموماً به یک معنی تلقی میشوند؛ این دو اگرچه بسیار به هم مرتبط هستند اما عدم تفکیک آنها از یکدیگر منجر به پدیدآمدن نتیجهگیریهای بحث برانگیزی خواهد شد. در موجزترین حالت گذشته را میتوان بستر اتفاقات و پدیدههای گوناگون پیش از زمان حال دانست؛ به عبارت دیگر دامنۀ آن […]
معماری علیه کارکرد؛ ساختن بدون هدف
پردۀ اول: نگاهی به تاریخ بیاستفادگی در تاریخ معماری ژاپن معابدی تحت تاثیر معابد صخرهای چین ساخته شدهاند که از چند وجه قابلتوجه هستند. جدای از مباحث سازهای و کاکهزوکوری[1]بودن آنها مهمترین ویژگی این معابد که کوین نیوت[2] هدف ساختن آنها را «ایجاد فضای مصنوع برای تکریم روح یک مکان طبیعی»[3] دانسته، غیرقابلدسترس بودن آنها […]
وقتی کالبد شهر علیه زنان برمیخیزد
خشونت فضایی اعمال شده علیه ساکنان در حاشیه شهرها و سکونتگاههای غیررسمی را از یک زاویه میتوان در سه سطح تعریف کرد. میان این سه سطح رابطهای سلسله مراتبی برقرار است به این شکل که هر سطح نسبت به سطح پیشین خشونت را در مقیاسی عمیقتر تعریف میکند و به زوایای نهفتهتر و زیرینتری از […]
چرا آدمکشها شیفتۀ معماریاند؟
معماری در روزمره ما معمارها آدمهای خوشذوقی هستیم. هم سری در هنر داریم و هم با مسائل اقتصادی و اجتماعی درگیریم. همیشه برای رفع مشکلات، پیشنهادها و راهحلهایی در چنته داریم؛ راهحلهایی که محیط ما را بهتر و زندگی ما را آسانتر میکند. مثلاً یاد گرفتهایم که در طراحی یک مدرسۀ نوآور باید نظام غیراستادمحور […]
راههایی که نرفتهایم؛ نگاهی به روش برخورد اروین پانوفسکی در برقراری رابطه میان معماری و فلسفه
اروین پانوفسکی[1](1892-1968) استاد برجستۀ تاریخ هنر و از شخصیتهای تأثیرگذار در این حوزه به شمار میرود، اهمیت وی تا جایی است که پیتر آیزنمن پایاننامۀ دکتری[2] خود را با اشاره به کتاب معنا در هنرهای تجسمی[3] پانوفسکی آغاز میکند. کتاب معماری گوتیک و فلسفۀ مَدرَسی[4] نیز از آثار مهم او به شمار میرود. کتابی که […]
مدرنیسم و تنِ معماری در ایران
چندی پیش یکی از دانشجویان رشتۀ معماری پرسشی از من داشت، آیا نمیتوانیم برای نقد و نظریهپردازی درباره معماری بهجای مفاهیم وارداتی، از زبان فارسی خودمان کمک بگیریم؟ البته این اولین مواجههام با این پرسش نبود. در پاسخ برایش نوشتم، همینکه از معماری بهعنوان چیزی قابل نظریهپردازی و البته قابل نقد سخن میگوییم، یعنی پیشاپیش […]
معماری زمینهگرا؛ آسفالتهای خیابان اندرزگو از طلای سیاه است!
سال گذشته یکی از دوستانم میزبان (host) یک توریست از کرۀ جنوبی شده بود. من یک شب همراه آنها سوار ماشین بودم که دوستم از توریست پرسید آیا دوست دارد با ماشین چرخی بزنیم و خوش بگذرانیم؟ توریست کرهای متوجه منظور دوستم نشد و پرسید: «”به کجا برویم” و خوش بگذرانیم؟» ما توضیح دادیم که […]
2+2=4-1=3
نگاهی به طرح خانههای 25 متری نویسنده: مسعود تقوی| دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات معماری ایران تصویرسازی: حسین ارشدی| دانشجوی کارشناسی معماری دانشگاه تهران در زمانِ نداری، کمکردن یکی از پرکاربردترین و مؤثرترین راهکارهای بشری برای از اینستون تا آن ستون کردن است؛ مثلاً برخی لباس کمتری میخرند؛ بعضی دیرتر آرایشگاه میروند؛ تعدادی کمتر میخوابند؛ عدهای […]