پیشنهاد به دانشجویان مدافع پایان‌نامه

 

 

بی‌مقدمه از داورها بپرسید که پایان‌نامۀتان را «به‌طور کامل» خوانده‌اند یا خیر. متأسفانه رویهٔ بسیار نامیمون دیگری که در دانشگاه‌های ما بسیار رواج دارد همین قضیه است. معمولاٌ در جلسات دفاع می‌شنویم که داورها خود اعتراف می‌کند: «متأسفانه همین دیشب پایان‌نامه به دستم رسیده و نتوانستم آن را بخوانم». در این شکی نیست که داورانی که بدون ‌مطالعۀ پایان‌نامه در جلسات دفاع حاضر می‌شوند، قصدشان توهین آشکار به دانشجو و ساحت معرفت است؛ اما باز هم شرف دارند به داورنماها که پایان‌نامه را مطالعه نکرده و اَدای داورانی را در می‌آورند که پایان‌نامه را خوانده‌اند. شاید بپرسید چطور و از کجا می‌شود متوجه شد که داوران پایان‌نامه را مطالعه نکرده‌اند. پاسخ آن ساده است؛ عمدۀ ایرادهایی که داورانی که پایان‌نامه را مطالعه نکرده‌اند بر پایان‌نامه می‌گیرند «صرفاً» این موارد است:

۱. ایراد بر املا و انشای رساله
۲. ایراد بر محل قرارگیری جدول‌ها و فهرست‌ها که در ابتدا یا انتهای رساله باشد
۳. ایراد بر تصویر نداشتن رساله‌های مطالعات معماری ایران!
۴. ایراد بر چکیده (صرفاٌ چکیده و نه بیشتر)
۵. ایراد بر چینش منابع که براساس حروف الفبا باشد
۶. پرسش‌های تو جیبی! (معمولاٌ از اَبرمفاهیم) مثلاٌ: «مدرن چیست؟ برایم تعریف کن!»

سرتان را درد نیاورم از این قبیل ایرادات. البته که دانشجو باید تمام موارد را رعایت کند؛ اما این ایرادات یاید در کنار ایرادات اساسی‌تری چون ایراد بر عدم بررسی کافی پیشینهٔ موضوع، ایراد بر محو بودن مرز زمانی و مکانی رساله، ایراد بر ترتیبات فصول و بخش‌ها، ایراد بر اعتبار منابع مورد استفاده در رساله، ایراد بر روش تحلیل، ایراد بر عصبیت نگارنده، ایراد بر عدم تطبیق مقدمات با نتیجه‌گیری و از این قبیل ایرادات که لازمهٔ آن مطالعه همهٔ رساله با دقت لازم است.

راست است که گفتن یا نوشتن از دردها باعث التیام آن‌ها می‌شود. یک خاطرهٔ تلخ را شریکتان می‌شوم. در جلسهٔ دفاعی داورنمایی به مدافع گفت: «میرخواند» و «خواندمیر» را به یک صورت بنویس!

اینکه رشتۀ ما تاریخ معماری است و اکثر استادان و به‌تبع داوران آن با «اصلِ مطالعه» و مخصوصاٌ «مطالعهٔ تاریخ» بیگانه‌اند بسیار درد دارد و باید گفت و گفت تا شاید شرم کنند، تا شاید مطالعه‌ای کنند. البته گناه بر آن استاد نیست؛ چراکه در مطالعات معماری ایران قحط الرجال است و بیشتر استادان، آن معمارانی هستند که تقریباٌ هیچ کتاب نخوانده‌اند و بیشتر علمشان از طریق شنُفتن حاصل شده است. با این شرایط نگرانی اصلی که وجود دارد این است که آن استادان در پی زاییدن شبیه خودشان هستند.

 

شهرام یاری

هیچ نظری وجود ندارد